Johan De Punt

Molenmaker in Mere

www.molenbouw.be

Met de ontdekking van de houten windmolen op het einde van de XIIde eeuw, bereikte het timmermansambacht zijn hoogtepunt. De molen werd de laatste eeuwen wel verbeterd om dan een stille dood te sterven met de opkomst van andere energiebronnen. Ons land bezit echter nog vele molens waarvan de meeste hersteld zijn en eigenlijk ook nog kunnen functioneren. Hun economische activiteit is echter stilgelegd. Deze monumenten werden nog gebouwd in een tijd dat elektriciteit en machines niet bestonden. Alles gebeurde met de hand, hoogstens beschikte men over heftoestellen die dan nog bediend werden met mankracht. De vele onderdelen in een vernieuwde molen dienen dus eveneens zo veel mogelijk manueel te worden gemaakt, al is het gebruik van machines niet verboden zolang deze geen sporen nalaten op het eindresultaat.

In een houten windmolen zijn de volgende grondstoffen verwerkt: hout, metaal, steen en zeildoek. Voor de verwerking van deze grondstoffen zijn diverse vaardigheden noodzakelijk. Voor het hout dient een grondige kennis opgebouwd te worden van de houtsoorten, hun werking en hun typisch gebruik in de molenbouw. Daarenboven dient de molenmaker de klassieke houtverbindingen te kennen en dient hij te weten wanneer hout mag gezaagd, geboord of gekliefd worden. Metaal uit zich in het vele smeedwerk, nagels, bouten en andere verbindingsmiddelen. Ook de wieken zijn tegenwoordig in metaal uitgevoerd. Molenstenen zijn eveneens een specialiteit, deze dienen goed te worden geplaatst en regelmatig gescherpt te worden, een handwerk met veel geduld. Wieken dienen zeilen te hebben om bij onvoldoende wind toch nog te kunnen functioneren. Ook de zeilen behoren tot het typisch vak van een ambachtsman, doeken knippen, stikken, touwen innaaien en het geheel afwerken met touwen.

Vroeger had men voor al deze grondstoffen een apart ambachtsman. Dit was toen leefbaar gezien de bouw van vele molens. Tegenwoordig behoren deze vaardigheden tot de kennis van de molenmaker die alzo een gevarieerd ambachtsman is geworden. Voor elk vak heeft hij ander gereedschap nodig en dienen verschillende vaardigheden te worden aangeleerd. Na jaren van oefenen, met vallen en opstaan, ben ik er na 20 jaar in geslaagd mij deze vaardigheden eigen te maken. Het is echter stilaan tijd geworden deze vaardigheden door te geven.